Actueel

“Die kunnen niets doen, want die wonen ver weg,” horen we vaak als we vragen naar netwerk. In de praktijk zien we regelmatig het tegendeel. Zo ook in de situatie van een jongen van 10 jaar en zijn moeder. Na de scheiding waren ze verhuisd van een dorp in Drenthe naar een grote stad in het westen, waar zij werk had gevonden. De jongen had autisme en zat op het speciaal onderwijs. Hij had veel moeite met de overgang naar zijn nieuwe leven. Buiten school zat hij alleen maar thuis te gamen.

“Mijn cliënte wil juist minder hulp en vooral minder bemoeienis,” vertelde een ambulant begeleidster van een organisatie voor mensen met een verstandelijke beperking. “Het is een vrouw van 31. Ze woont met twee anderen in een wooncomplex en krijgt begeleiding. Haar ouders wonen vlakbij. Zij vinden het moeilijk om haar los te laten en willen graag blijven zorgen en regelen alles.

“Ik had het allemaal al uitgedacht, maar toen stopte een collega me,” vertelt een wijkteammedewerker. Ze vervolgt: “Een moeder kwam bij me met zorgen over haar dochter van 7 jaar. Het meisje plaste weer in bed en was erg angstig. Ze vertelde ook over problemen van haar man, die de afgelopen jaren last had van psychoses. Ze voelde zich heel alleen en was uitgeput. Ik vertelde mijn team wat ik allemaal voor hulp had bedacht. Toen zei mijn collega: ‘Misschien kun je vragen wat hun eigen omgeving kan betekenen.’"

“Ik snap absoluut het belang van het betrekken van informeel netwerk, maar ik zie gewoon niet hoe dat kan in de tijd die ik heb,” zei een jeugdconsulent in een training. We kwamen op het familiegroepsplan dat in de Jeugdwet staat en hoe dit plan zich verhoudt tot het plan dat zij maken. Een andere deelnemer merkte op: “Kost het organiseren van een bijeenkomst met formeel netwerk eigenlijk niet net zoveel tijd als het organiseren van een bijeenkomst met informeel netwerk?"

Een trouwe lezeres van de vrijdagverhalen stuurde deze week een e-mail. Zij is jaren geleden Eigen Kracht-coördinator geweest en is hiermee gestopt omdat ze op dat moment andere prioriteiten had. Ze schreef: “Gisteren was ik boodschappen aan het doen in een supermarkt. Een lokale, sociaal-bewogen supermarkt waar veel tijd is voor contacten in de buurt. Ik werd aangesproken door een man die zei dat hij mij meteen herkende. Ik wist niet direct wie hij was en moest even nadenken."

Informele netwerken zijn belangrijk: ieder mens heeft familie, vrienden en/of buren nodig. Uit onze praktijk en uit onderzoek weten we dat mensen gemiddeld 10 mensen hebben die kunnen meedenken op het moment dat het (even) niet zo goed gaat. Soms is het lastig om weer in verbinding te komen met deze mensen. Eigen Kracht-conferenties ondersteunen daarbij. In trainingen leren we beroepskrachten om zo door te vragen dat hun cliënten weer gaan nadenken over hun netwerk.

Deze week gaf ik training ‘herstelgericht werken’ op een school. Een training over het bereiken en behouden van een veilig en prettig leerklimaat op school, over insluiten in plaats van uitsluiten, ook als situaties ingewikkeld zijn. Herstelgericht werken is gericht op relaties en het herstellen van schade die is aangericht. Hierbij is het belangrijk dat iedereen een stem krijgt, dat gedachten en gevoelens gedeeld worden en ieder verantwoordelijkheid neemt. In de training werden vooral vragen gesteld over mogelijkheden na incidenten.

Op allerlei plekken sluiten mijn collega's aan bij overleggen van professionals, waar anoniem situaties worden besproken om te kijken welke hulp passend zou zijn. Onze rol is dan het benoemen van het belang van het informeel netwerk. Er wordt vaak niet aan gedacht, maar familie, vrienden en buren kunnen in veel situaties meedenken en meehelpen. Een medewerker van een wijkteam begeleidde een gescheiden moeder met een verstandelijke beperking. Er moest een ouderschapsplan komen, maar de ouders kwamen er niet uit en ook betrokken beroepskrachten niet.

In de kerstperiode had ik een aantal mooie gesprekken met Eigen Kracht-coördinatoren, over hun ervaringen. Eén van hen vertelde: “In een samenleving waarin we elkaar zo nodig hebben, maar niet altijd vanzelf weten te vinden, is het mooi eraan bij te dragen dat dit wel lukt. Je komt als coördinator allerlei soorten mensen tegen. Mijn vertrouwen is gegroeid dat iedere groep komt waar ze moet zijn. Zo was er een moeder met twee kinderen die geen contact meer had met haar familie. In de periode dat haar man ziek werd, kregen ze ruzie.

“Voor mijn neefjes wil ik wel komen,” zei een vrouw over een bijeenkomst voor het gezin van haar zus. Een jeugdbeschermer had een Eigen Kracht-conferentie aangevraagd omdat er grote zorgen waren over twee kinderen. De ouders waren gescheiden, de kinderen woonden bij hun moeder. De vader kampte al jaren met een drugsverslaving. Voor de scheiding waren er grote ruzies geweest, tussen de ouders en ook met de familie. Na de scheiding leek het even beter te gaan, maar nu was de moeder overbelast. Er dreigde een ondertoezichtstelling.